ó
  
  
  
  
  1553-2003
  
500

500  ̳

  



Rating All.BY
ò

˳

/Vitryssland[1] , . 16 . . /Svenska kyrkan . ̳ , ˳ 16-18 . .

. 1521-1523 , /Gustav Vasa . 1527 . ( 1560) , " ó" ݢ.

ݢ, ݢ. 1561 XIV/Erik XIV Vasa (1533-1577) . , II /Gustav Adolf II (1594-1632) 1617 . 1622 . 1629 ˳ .

16 . . . . 1561-1566 ˳. , 1721 . , 16-18 .

1413 . . 1540- . -ʸ [2]. 1553 ̳ "" - .

1578 . ˳/Jednota Litewska : " "- " "-, ( ). [3]. , . ˳ 17 . 12 /[4]. 16 . [5]. ³, , , . , ̳ 17 . .

. 1622 ³ . , . ˳ ˳ (1629) . 1632 - . , , , , , , [6]. - ˳. - ˳/Ducatus Ultradunensis , -. ˳ 6 , - [7]. , . 볳 , , , , Ţ, ѳ .

1592-1599 , III /Sigismund Vasa, 糢 1588 , . III/Johan III /Katarina Jagellonica 糢, , 1566 . - : 糢 ' , , Գ XIV . , . ᳢ III , , , . , ( ). 1632 - - [8]. , 1588 [9], 1610-1640 . ³ (1611, 1639), (1632), (1638). 1639-1640 ³ . 1640 II , [10]. III . : . .

1621 , [11], "Postilla chrzescijanska to jest kazania albo wyklady porzadne Swietych Ewangelii na kazda niedziele i na kazde swieto". . 12 17-21 .[12] (1577-1625). ϸ " , ... ." /Anna Vasa (1568-1625) . /Eskilstuna slott 1589 . III, - . - . , , " ". 1589 . III . . III ( 3, 3) 1573 [13]. 1625 , 11 . , 16 1636 . ͳ [14]. . ʳ II [15]. 60 .

Ⳣ , 糳 ݢ. 1636 , , , /Hugo Grotius , [16]. , , II Ⳣ : " , ."[17] "" 1618 - .

˸, , . - , . ³[18]. /Laurentius Horn. ó/Luis de Geer . 17 . . " ". II ݢ. ' II III . 26 1629 , , [19]. 30 1632 .

6 , 6 1632 II /L?tzen . , , . 1632 ( ) II ˳[20]. . , [21]. IV . ³ , .[22]

4 1644 ˳ ( , ). ¸ . , . () , . . , - ̳ . 1645 ˸[23]. [24]. /Academia Gustaviana /Heinrich Hein ó/Johannes Georgii Gezelius[25]. ó /Erik Oxenstierna . . .

(1600-1629) , - . 1625 II " ", II. , , - . " ". " ", , " " II [26]. " , ˳" II [27].

19 1627 /Baldenmuize, , , III. [28]. , - . . II /Jakob De la Gardie. 28 , .

. 5 17 1655 , , [29]. . (20 1655 ) X , , ϸ ( ) , [30]. [31]. " - " /Riksdagen[32]. (8 1656 ) ˳ " ³ ", /Gustav Otto Stenbock[33].

, , , . , , ̳ , ߢ ʳ, , -, -, , [34]. 1655-1656 , , , (, ³, , ) /Bengt Skytte, . 16 11 . : ( 1667 .) , , , ³, , ̳ , , ̳ , ѳ, , ³ [35]. , 1655-1656 X, [36].

. . 800 . . ³[37]. . . /Riksarkivet /Kungliga biblioteket 100 1655-1657 X, , /Bengt Oxenstierna.

1655 1600 ³ . 1656 , . , , , " ", [38].

. , 12 1656 ˳ " , "[39]. 1656 X . . [40]. ˳ 1655-1656 . , 볢 " "[41].

, [42]. : " ˳ "[43]. ˳ ˳. - [44].

1655-1657 . ᳢ 1655-56 . 1657 /Erik Dahlberg . "D" /Pfarr Kirche, 17 .

(-1656 ) ( 1656 ) . . 1657 , . , .

(1655-1660) . , . 17- 18 . "-" " " [45]. - , [46]. , . ˳. /the Unitarian Church[47]. 1659 /Alexander Curtius, -[48]. ݢ[49]. . /Nyen, 1703 , - -, ˳/Zacharius Litovius[50].

(1664) ˳ -. "" (, ³, 븢, , , , )[51]. ³ (1682)[52].

16 . 150 , 1655 -- 110 , 1696 46 [53]. " " . . 1661 ˸ ˳ 17 . , [54].

. . 1696 . . 1700 . 1703 . , , , I .

1703 XII, . : , , , , , , , , , -, ̳ -, . .

, 1706 1708 . . , /Sven Agrell 1708 ͸ " "[55]. /Carl Posse ³ . /Joachim Luth . " , "[56].

1704 , XII , . 18 , [57]. 1707 , ˳ , XII. . , . , , 1706 XII, . 1706 1708 . [58].

15 1708 XII " "[59]. , , . . 155 糳 " XII". .

˳ . , . ³ 1000 [60]. ³ , /Samuel Weber.

, " ", [61]. . . , 1728 118 , , [62]. ݢ 15 , , . 18 ., ³, ݢ. . - . , ѳ ( ) 1757 ݢ " " [63]. , ѳ .

. 14-18 1767 130 - . ̳ , " " [64]. 1655-1657 1702-1708 : , , , -, , , [65]. . ֳ, 1805 㳳 .

***

2003 . ( 16 , 1655-57 1706-1708 ) . ⳳ (1622-1704) " ". ⸢ , , , , , , . , . . , , - . .

˳

1. " ".

2. Mallek, Jerzy. 1996. Polscy i litewscy studenci na uniwersytecie krolewieckim. Polska i jej wschodni sasiedzi od sredniowiecza po wspolczesnosc. Torun, s. 179.

3. Luksaite, Inga. 1999. Reformacija Lietuvos Didziojoje Kunigaikstysteje ir Mazojoje Lietuvoje. Vilnius; Kriegseisen, Wojciech. 1996. Ewangelicy Polscy i Litewscy w Epoce Saskiej. Warszawa, s.100-101.

4. , , , ( ), , .

5. Liedke, Marzena. 2002. Szlachta ruska Wielkiego Ksiestwa Litewskiego a Reformacja. Bialoruskie Zeszyty Historyczne. No.18. : http://kamunikat.net.iig.pl/www/czasopisy/bzh/index.htm

6. ( ) / Saukenai ( ).

7. Urzednicy inflancy XVI-XVIII. Spisy. Opracowali Krysztof Mikulski i Andrzej Rachuba. 1994. Kornik, s.7.

8. Lulewicz, Henrik 1977. Sklad wyznaniowy senatorow swieckich Wielkiego Ksiestwa Litewskiego za panowania Wazow. Przeglad Historyczny. T. LXVIII, Z. 3. s. 425-445; , . 1997. . . 2, ., 58.

9. 3, 11. ˳ 1588. ̳. 1989, .278.

10. Lulewicz, Henryk. 1984. Elita polityczno-spoleczna Wielkiego ksiestwa Litewskiego w polowie XVII wieku. Praca doktorska. Manus. Warszawa, s.5.

11. ϸ /Piotr Nonhardt, . - 17 . . 1613-33 1939 , . (18 1633 .) "Obchod pogrzebu Jego Mosci Pana Piotra Nunharta..."

12. . : Dambrowski, Samuel. 2002. Sakrament oltarza w kazaniach ks. Samuela Dambrowskiego. Wstep, wybor i oprac. Barbara Zyszkowska. Ustron. Towarzystwo Ewangelickie.

13. ˳ 1588. ̳. 1989, .112-113.

14. Lindkvist, Sven. 1996. Anna Vasa: polsk nutid och svensk historia. Kungliga Vitterhets historien och antikvitetsakademiens arsbok. S. 131-135; Anna Vasa. Svenskt Biografiskt handlexikon. T. I. Stockholm, 1906, s. 39.

15. Augustyniak, Urszula. 2001. Dwor i klientela Krzysztofa Radziwilla (1585-1640). Miechanizmy funkcjonowania patronatu. Warszawa, s. 23.

16. , . 1999. Gallia Albaruthenensie . , 2, ., 186.

17. Kotlubaj, Edward. 1859. Zycie Janusza Radziwilla s.Panstwa Rzymskiego Xiazecia na Birzach i Dubinkach. Wilno -Witebsk, s. 49.

18. Skutil, Jan. 1993. Jan Komensky mezi Stockholmem a Lesnem v letech 1642-1650. Acta Musei Moraviae. LXXVIII. s. 193, 203.

19. Sveriges traktater med frammande magter. V. 5:1. 1571-1632. 1903. Stockholm, s. 352.

20. Wisner, Henryk. 1997. Kilka uwag o Wielkim Ksiestwie Litewskim I polowy XVII wieku. Lietuvos Valstybe XII-XVIII a. Vilnius, s.315.

21. Szelagowski, Adam. 1899. Uklady krolewicza Wladyslawa i dysydentow z Gustawem Adolfem w roku 1632. Kwartalnik Historyczny. T. XIII. S. 683-733.

22. Triumph po spokoyney electiey Naiasnieyszego Wladislawa Zigmunta krola Polskiego y Szwezkiego, Wielkiego X. Litewskiego w Wilnie w kosciele Confess. Auspur. Roku 1632. dnica secunda Adventus solleniter odprawowany. Lubcza, 24 ss.

23. Radzivil, Janusius. 1645. Ad epistolam Synodi Warsawiensis... sicut & ad subsequutum Sacrae Regiae Majestatis ad eosdem dissidentes eodem in negotio diploma, Ordinum evangelicorum responsio. Londini.

24. Syntagmatis Confessionum Fidel. S. 11-30. Raritets-Kammaren. Kungliga biblioteket. Stockholm.

25. Skutil, Jan. op. cit., s. 204.

26. , . 2002. . , ., 199-200.

27. Pelne zdrady witanie z Gustawem krolem szwedzkim Krysztopha Radziwilla na ten czas Hetmana Polnego Litewskiego. Biblioteka Czartoryskich. Muzeum Narodowe w Krakowie. Signatura 2064 (IV) /65, s. 55-56.

28. Wisner, Henrik. 2001. Rozejm w Baldenmojzie (1627). Lietuva ir jos kaimynai. Nuo normanu iki Napoleono: straipsniu rinkinys. Vilnius, p. 266-277.

29. Riksarkivet. Militaria. Vol. 1304. s.3-4.

30. Magnus Gabriel De la Gardi och Bengt Skytte till Carl X. Keidaniai. October 21, 1655. In: Riksarkivet. Livonica II. Generalguvernor Livland till Kungliga Majestat 1655-1656. Volym 77. 4pp.

31. Carlson, Fredrik Ferdinand. 1883. Sveriges historia under konungarne af pfalziska huset. Sveriges historia under Carl den tionde Gustafs regering. Andra upplagan. Stockholm, s. 287.

32. Relation till standerna av statssekretaren Edvard Ehrensteen. Sveriges Ridderskaps och Adels Riksdags- protokoll. Sjunde delen 1660. Stockholm, 1881. Bilaga A, s. 172-173.

33. Sveriges Ridderskaps och Adels Riksdags- protokoll. Sjette delen 1656-1658. Stockholm, 1877, s. 144-145.

34. Konopczynski, Wladyslaw, Lepszy, Kazimierz. 1935. Akta Ugody Kiedanskiej 1655 roku. Ateneum Wilenskie, R.10, Wilno, p. 173-224; Gronski, Paul. 1928. Le traite Lituano-Suedois de Keidany (18 aout 1655). Revue historique. V.159, p.291-304.

35. Riksarkivet. Militaria. Vol. 1304.

36. Wasilewski, Tadeusz. 1973. Zdrada Janusza Radziwilla w 1655 r. i jej wyznaniowe motywy. Odrodzenie i Reformacja w Polsce. Volume 18. Warszawa, s.142-146.

37. Adamowicz, Adam. 1855. Die evangelisch-lutherische Kirche zu Wilna: Eine Chronik. Wilna, s. 53.

38. Fagerlund, Rainer. 1979. Kriget i Ostersjoprovinserna 1655-1660. Operationer och krigsanstrangningar pa en bikrigsskadeplats under Carl X Gustafs krig. Abo, s. 63.

39. Metryka Litewska. Ksiega wpisow nr 131. Opracowal Andrzej Rachuba. Warszawa, 2001. no 203.

40. Metryka Litewska. 2001. no 214.

41. XVII . 1983. ̳, ., 127-128.

42. Mikalojaus Kazimiero Semetos "Reliacija". 1994 (1657). Senoji Lietuvos literat?ra. Knyga 2. Vilnius, s. 100-102.

43. Sandberg, Per. 1938. Fordraget i Kedainiai mellan Sverige och Litauen 1655. Planerna pa en Svensk-Litauisk union. Baltisk revy. Lund, s. 49.

44. 1914 16 . . Ѹ ""/"Livrustkammaren".

45. Libiszowska, Zofia. 1957. Antyszwedzka literatura propagandowa z czasow "Potopu". Polska w okresie drugiej wojny polnocnej 1655-1660. Warszawa, s.481-527.

46. Prawa, Konstytucye y Przywileie Krolewstwa Polskiego, Wielkiego Xiestwa Litewskiego y wszystkich prowincyi nalezacych. Volumen Quartum (4). Ab anno 1641 ad annum 1668. 1859. St. Petersburg, s. 238-239.

47. Tazbir, Janusz. 1977. Bracia polscy na wygnaniu. Studia z dziejow emigracji arianskiej. Warszawa.

48. Eriksonas, Linas. 2000. The lost Colony of Scots: Unravelling overseas connections in a Lithuanian town. Ships, Guns and Bibles in the North Sea and the Baltic States c. 1350-c. 1700. East Lothian, p. 180.

49. Kotljarchuk, Andrej. 2004. The "brain drain" from the Grand Duchy of Lithuania during the second half of the 17th century. Baltic and Eastern European School yearbook. Sodertorns hogskola. 2004. In print.

50. Bonsdorff, Carl Gabriel. 1891. Nyen och Nyenskans: historisk skildring. Helsingfors, s. 84.

51. Kriegseisen, op. cit., p. 109.

52. Zwolski, Boles?aw. 1937. Zburzenie zboru ewangelicko-reformawanego w Wilnie w 1682. Ateneum Wilenskie, V.XII. s. 482-514.

53. , . 2002. XVIII . M, . 94; Kriegseisen, op. cit., p. 100-101; Luksaite, Inga. 1999. Reformacija. Lietuvos Didziojoje Kunigaikstysteje ir Mazojoje Lietuvoje. Vilnius, p. 583-591.

54. Krainsky , John de Kraino. 1661. A relation of the distressed state of the church of Christ professing the protestant religion in the Great Dukedom of Lithuania presented to the view of all compassionate Christians. London, p. A 5.

55. , . 2002. . , ., 93-94.

56. Lyth, Joachim. 1903. Dagbok 1703-1722. Karolinska Krigares Dagbocker. V. 2. Lund, s. 50-51.

57. .: Feldman, Jan. 1925. Polska w dobie wielkiej wojny polnocnej 1704-1709. Krakow.

58. , op. cit., ., 91-94.

59. Chodzka, Ignat. 1870. Podania Litewskie. Wilno, s.125.

60. Adamowicz, Adam. 1855. Die evangelisch-lutherische Kirche zu Wilna: Eine Chronik. Wilna, s. 53.

61. Kriegseisen, op. cit., s. 234.

62. Ibid, s. 279.

63. Bynuan, Joan. The piligrim's progress.

64. , ߢ. 2003. ˳ . . ̳, . 102-104.

65. ó . . 1727. 14. ˳ 1246-1249.

: XVI : ̳ . - .: . , 2005. . 54-69.






English version


    (1931)
 .
. , 1562
'', 2003, 1
  '    ', 2003 .

- ó - - - - - 1553-2003 -


: